Mała kronika dziejów warszawskiego drukarstwa

(1578–1978)

1578 – Walenty Łapczyński drukuje Odprawę posłów greckich Jana Kochanowskiego, uznawaną za pierwszy druk warszawski

1624 – Jan Rossowski zakłada pierwszą stałą oficynę drukarską

1683 – rozpoczyna działalność Drukarnia Pijarów, najpoważniejsza oficyna końca XVII i pierwszej połowy XVIII wieku

1756 – Wawrzyniec Mitzler de Kolof zakłada pierwszą w XVIII wieku dużą drukarnię mieszczańską

1772 – Jan Engel zakłada pierwszą drukarnię muzyczną

         – Adam Gieryk Podebrański zakłada pierwszą odlewnię czcionek

1775 – Piotr Dufour uruchamia drukarnię. wyposażając ją w nowoczesny sprzęt i materiał drukarski; doskonale zorganizowana. była największą współcześnie oficyną drukarską w Warszawie

1777 – zostaje otwarta największa w Polsce odlewnia czcionek Piotra Zawadzkiego, zaopatrująca kilkadziesiąt drukarń – warszawskich i pozawarszawskich; Zawadzki, jako pierwszy w Polsce odlał osobne czcionki nutowe

1778 – Michał Groll – najwybitniejszy obok Dufoura drukarz w Polsce XVIII w. – otwiera swoją oficynę, świetnie zorganizowaną i nowocześnie wyposażoną; druki, które z niej wyszły, stanowią do dziś przykłady najwyższego kunsztu drukarskiego

1780 – powstaje papiernia w Jeziornie

1816 – powstaje Towarzystwo Kunsztu Drukarskiego

1817 – powstaje pierwszy zakład litograficzny Jana Siestrzyńskiego

1826 – powstaje Zgromadzenie Drukarzy Warszawskich

1827 – powstaje Drukarnia Banku Polskiego

1829 – Walerian Krasiński uruchamia Drukarnię Stereotypową, pierwszy zakład tego typu w Polsce

1830 – pierwszą w Polsce prasę pośpieszną wprowadza Drukarnia Banku Polskiego

1837 – Drukarnia Banku Polskiego wprowadza cynkografię

1843 – powstaje pierwsza drukarnia przemysłowa Stanisława Strąbskiego

1878 – w drukarni „Kuriera Warszawskiego” zainstalowano pierwszą maszynę rotacyjną

1878–1879 – ukazuje się dodatek do „Gazety Przemysłowo– Rzemieślniczej” pt. „Z Dziedziny Sztuki Drukarskiej”, pierwsze choć niesamoistne – czasopismo drukarzy warszawskich

1879 – Władysław Główczewski w swojej Litografii Artystycznej zainstalował pierwszą pośpieszną prasę litograficzną

1883 – powstaje pierwsza drukarnia konspiracyjna Wielkiego Proletariatu

1892 – Hipolit i Mieczysław Orgelbrandowie nabywają pierwszą w Polsce maszynę do odlewania czcionek systemu Fauche’

1894 – Saturnin Sikorski wprowadza do drukarstwa chromotypię

1897 – 1 5 VIII ukazał się pierwszy numer „Drukarza i Księgarza” – pierwszego samoistnego czasopisma drukarzy warszawskich

1905 – 27 IV żandarmi dokonują napaści na drukarnię SDKPiL

– 1 V wybucha pierwszy powszechny strajk pracowników drukarń

10 XII– z inspiracji SDKPiL – powstaje nielegalny Związek Drukarzy

1907 – w styczniu powstaje Polski Związek Zawodowy Drukarzy. Odlewaczy Czcionek i Pokrewnych Zawodów

1908 – oba związki zawodowe drukarzy – nielegalny i legalny – łączą się w jeden Związek Zawodowy Drukarzy, Odlewaczy Czcionek i Pokrewnych zawodów; 1 VIII ukazuje się pierwszy numer „Wiadomości Graficznych” – organu nowo powstałego Związku

1917 – zakłady litograficzne Władysława Główczewskiego wprowadzają pierwszą maszynę offsetową

1918 – z inicjatywy Komunistycznej Partii Polski powstaje Spółdzielnia Księgarska „Książka”. której zespół sformował się już wcześniej jako Komisja Spółdzielcza Zakupu Książki przy Towarzystwie Czytelń m.st. Warszawy; „Książka”, wydając i rozpowszechniając szeroko marksistowską literaturę i postępowe dzieła literatury polskiej i światowej, skupiała znaczną część legalnej działalności wydawniczej KPP

1919 – powstają Państwowe Zakłady Graficzne Ministerstwa Skarbu, od 1925 r. (w obecnym budynku przy ul. Sanguszki 1) Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych, dziś Państwowa Wytwórnia Papierów Wartościowych

1921 – w sierpniu ukazuje się pierwszy numer ,.Grafiki Polskiej”, czasopisma. które odegrało olbrzymią rolę w procesie odnowy artystycznej drukarstwa polskiego

1922–1928 – z Tłoczni Wł. Łazarskiego, kierowanej przez syna Zygmunta. wychodzi 6 tomów serii ,.Biblioteka Zawodowa Graficzna”

1926/1927 – powstaje Szkoła Przemysłu Graficznego w Warszawie

1928 – Adam Półtawski projektuje swoją antykwę, odlaną następnie przez Odlewnię Czcionek Jana ldźkowskiego i Sp.

1931 – w styczniu powstaje Księgarnia i Wydawnictwo ,.Tom”; formalnie spółka prywatna Jakuba Kobrynera i Lucjana Szymańskiego, ,.Tom” kontynuuje działalność zlikwidowanej w 1929 r. Spółdzielni Księgarskiej ,.Książka” kładąc ogromne zasługi na polu publikowania klasyki marksistowskiej i postępowej literatury pięknej

1936 – drukarze warszawscy uczestniczą masowo w strajku powszechnym. który był protestem przeciwko zajściom w krakowskim „Sempericie”

1941 – powstają Tajne Wojskowe Zakłady Wydawnicze podległe Biuru Informacji i Propagandy KG AK

1942 – powstaje Centralna Technika PPR. z której w maju tegoż roku wyodrębnia się Technika Warszawska PPR

1944 – 15 X w wyzwolonej prawobrzeżnej Warszawie zaczęło się ukazywać założone z inicjatywy KW PPR „Zycie Warszawy”

1945 – w kwietniu uruchomiono drukarnię przy ul. Marszałkowskiej 3/5. należącą ówcześnie do SWO „Czytelnik”. zwaną później popularnie drukarnią ,.Życia Warszawy”

– w czerwcu uruchomiono drukarnię przy ul. Smolnej 10/1 2. należącą ówcześnie do SWO ,.Czytelnik”

– w grudniu uruchomiono drukarnię w Alejach Jerozolimskich 125. zwaną później popularnie drukarnią „Expressu Wieczornego”

1945/1946 – powstaje zakład kartograficzny przy ul. Solec 18. obecnie Zakład Reprodukcji PPWK

1946 – powstaje drukarnia przy ul. Tamka 3. obecnie Zakłady Graficzne „Tamka”

1947 – powstaje drukarnia przy ul. Okopowej 58/72. obecnie Zakłady Wklęsłodrukowe RSW „Prasa– Książka– Ruch”

– powstaje drukarnia Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, obecnie Warszawska Drukarnia Naukowa PAN

– powstaje drukarnia Wydawnictwa MON „Prasa Wojskowa”

– powstaje „Poligrafika”. czasopismo poświęcone zagadnieniom przemysłu poligraficznego

1949 – powstaje Zakład Poligraficzny Ludowej Spółdzielni Wydawniczej w Al. Jerozolimskich 123.

1950 – w lipcu Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, uchwalając ustawę o 6–letnim planie rozwoju gospodarczego i budowy podstaw socjalizmu. nakreślił w niej również zadania dla przemysłu poligraficznego: W przemyśle graficznym należy zwiększyć produkcję przeszło dwukrotnie. Zakończona będzie budowa dużego nowoczesnego kombinatu wydawniczo–drukarskiego Dom Słowa Polskiego oraz nowej drukarni naukowo·–technicznej w Warszawie”

– 22 VII następuje otwarcie Zakładów Graficznych ..Dom Słowa Polskiego”

– 7 XI następuje otwarcie Drukarni im. Rewolucji Październikowej

1951 – 22 VII następuje otwarcie nowego obiektu Wojskowych Zakładów Graficznych

1952 – zostaje założona Sekcja Poligrafów SIMP

1967 – zostaje powołany Oddział Poligrafii Wydziału Geodezji i Kartografii Politechniki Warszawskiej, którego kontynuatorem od 1970 r. jest Instytut Poligrafii PW

1970 – odznaczenie Związku Zawodowego Pracowników Poligrafii Orderem Sztandaru Pracy l Klasy

1974 – odznaczenie Zakładów Wklęsłodrukowych RSW „Prasa– Książka– Ruch” Orderem Sztandaru Pracy l Klasy

1976 – odznaczenie Drukarni im. Rewolucji Październikowej Orderem Sztandaru Pracy l Klasy

– odznaczenie Zakładów Graficznych „Dom Słowa Polskiego” Orderem Sztandaru Pracy l Klasy

Tekst pochodzi z „Informator o poligrafii warszawskiej” Wydawnictwa Akcydensowe rok 1978